Cambodja: een prachtig land met een gruwelijke geschiedenis

De 1e dag van de trip van Ho Chi Minh naar Phnom Penh is redelijk vermoeiend. Ik heb nog nooit een trip in Azië meegemaakt die zo strak georganiseerd is. We missen bijna de bus omdat hij precies op tijd vertrekt en wij inmiddels gewend zijn dat je altijd wel een half uur extra tijd hebt. We moeten eerst een paar uur in de bus om vervolgens in een bootje de floating markets in de Mekong Delta te bekijken. We worden langs een aantal plaatsen gesleept waar we zien hoe allerlei lokale producten gemaakt worden zoals honing en slangenalcohol. Uiteraard zijn deze producten ook allemaal voor een zacht prijsje te koop J. We zijn het niet gewend de hele dag met een groep achter een gids aan te hobbelen en proberen er maar het beste van te maken. Gelukkig hebben we een leuke groep. 's Middags weer de bus in (dacht dat dit een boottrip was...) en tegen de avond komen we aan in Chau Doc, waar we overnachten. We eten in een restaurant aan de Mekong en worden ondanks al onze muggenlotion helemaal lek geprikt.
De volgende ochtend gaat om 6:00 uur de telefoon in de hotelkamer en ik schrik wakker en denk dat we ons verslapen hebben. Maar nee, het is een ongevraagde wake-up call van de gids. Na een snel ontbijt gaan we in kleine roeibootjes door een mooi gedeelte van de Mekong Delta. Het is bizar om te zien hoe een hele gemeenschap leeft op het water. Het ziet er goed uit, de grond is vruchtbaar, er is veel vis en de bewoners lijken een redelijk goed leven te hebben hier. Alle kinderen springen op en neer en zwaaien als ze toeristen in een boot zien. Na een uur stappen we over op een grotere boot en zetten koers richting de Cambodjaanse grens. We krijgen formulieren van een vrouwtje op de boot en betalen $20,- voor ons Cambodjaanse visa. De grens blijkt eigenlijk een restaurant te zijn met als bijfunctie een grenspost. We stoppen hier voor een uur en uiteraard is het de bedoeling dat we hier wat eten. Met onze laatste Vietnamese Dong kopen we een baguette met Le Vache Qui Rit (wat ik overigens waarschijnlijk nooit meer eet in Nederland, want heb er veel teveel van gegeten). We gaan weer terug op de boot en na een paar minuten moeten we eraf met ons paspoort voor een stempel. We varen weer verder en het is bloedheet op het bovendek. Iedereen leest en/of geniet van de zon. We mogen niet bewegen van de bestuurder, want dat brengt de boot uit balans.

Vlak voor zonsondergang meren we aan en moeten weer een bus in. Na een uurtje komen we dan eindelijk aan in Phnom Penh. Het ziet er een stuk moderner uit dan we hadden verwacht. We spreken met een aantal andere toeristen van de boot over een uurtje af bij een pizzeria en nemen een tuktuk naar een guesthouse dat we hebben uitgezocht aan het Boeng Kak Lake. De chauffeur zegt dat hij niet weet waar het is en pleegt een paar telefoontjes. Pas als we dreigen uit te stappen herinnert hij het zich op wonderbaarlijke wijze weer en gaan we eindelijk op weg. Onderweg worden we van alle kanten belaagd door mensen die ons in hun guesthouse willen of die ons een excursie willen verkopen. We blijven net zo lang ‘no thank you' zeggen tot we bij het juiste guesthouse zijn en gelukkig ziet het er prima uit. Het kost maar $4,- per nacht dus niks te klagen.
We hebben al meteen gemerkt dat hier in Cambodja alles in dollars wordt betaald. Bij het pinnen konden we zelfs niet eens kiezen uit de lokale munt (Riel). We douchen en nemen een tuktuk naar Lakeside waar we hebben afgesproken met de anderen. We eten een heerlijke pizza en gaan door naar een bar waar we nog lang napraten over onze boottrip en tips uitwisselen over andere landen. Tijdens de avond komen er tientallen kinderen langs met boeken, rozen, armbanden etc. Sommigen zijn niet ouder dan 4 en zien er doodmoe uit. In alle reisgidsen wordt gevraagd om niets van hen te kopen omdat je op deze manier de kinderarbeid stimuleert. Het is echter hartbrekend om deze kinderen zo laat op de avond te zien werken. Een stel uit Australië geeft de kinderen toch geld, maar als we later zien dat ze het geld afgeven aan een volwassen man weten we zeker dat het geen enkele zin heeft.
De volgende ochtend flink uitslapen, want heb de laatste dagen veel te weinig slaap gehad. Na het ontbijt gaan we lopend richting de Russische Markt. Iedereen vindt het maar raar, want toeristen horen niet te lopen in de zon. Er zijn hier net als in Vietnam veel motorbikes, maar er is ook een grote hoeveelheid onwijs dure Lexussen en Landrovers.

Hieraan is direct het grote verschil tussen rijk en arm te zien. Tijdens het lopen moeten we de tuktukbestuurders van ons afslaan. 's Nachts in mijn slaap hoor ik nog steeds ‘Lady, tuktuk we go?'. Na een aantal keer verdwaald te zijn komen we eindelijk bij de markt en kopen eerst een lekker ijsje. Ook hier in Phnom Penh lijken net als in Vietnam bloemetjespyjama's de laatste trend. We kopen alvast bustickets naar Siem Reap voor zaterdagmorgen. Op de weg terug nemen we toch maar een tuktuk want de hitte is bijna niet te harden. Terug in het guesthouse geniet ik van de zonsondergang vanaf de vlonder van het guesthouse en speelt Dave zijn dagelijkse portie gitaar.

Ik eet een Griekse salade met fetakaas (jammie) en we lopen naar het Gecko Cafe dat elke donderdagavond een quiz organiseert voor het goede doel, maar helaas gaat het vanavond niet door omdat het morgen 1e kerstdag is. Ieder restaurant/café in onze straat is druk bezig zijn kerstmenu voor te bereiden. Ook ons eigen guesthouse organiseert morgen een kerstfeest dus we zijn benieuwd.
Het is 25 december, 1e kerstdag en het is minstens 35 graden in Phnom Penh. We willen vandaag naar de Killing Fields en de S-21 gevangenis. We weten dat we gruwelijke dingen gaan zien en misschien is 1e kerstdag daar niet de juiste dag voor, maar misschien ook juist wel. Een stukje geschiedenis is nodig om dit land beter te begrijpen.
Vanaf 1974 tot en met 1979 neemt de communistische groepering `Khmer Rouge` via een coupe de macht in het land over. Onder leiding van Pol Pot dwingen zij de 4 volgende jaren alle mensen volgens de extreme regels van de Khmer Rouge te leven. Alle steden worden ontruimt en iedereen wordt tewerkgesteld op het platteland om het land zo zelfvoorzienend mogelijk te maken. Weigeren of niet actief genoeg zijn heeft een gruwelijke dood tot gevolg. Intellectuelen (waaronder o.a. alle mensen die een bril dragen en alle mensen die meerdere talen spreken vallen) vormen volgens de Khmer Rouge een bedreiging en zijn vogelvrij. Ze worden gemarteld om daden te bekennen die ze niet hebben gepleegd met vaak de dood als gevolg. Praten over het verleden, verliefd zijn, onderwijs, religie, muziek maken/luisteren en alle culturele uitingen zijn verboden. De Khmer Rouge manipuleert iedereen, mensen worden tegen elkaar opgezet en het gebruik van geweld overheerst.
In deze periode vinden vele mensen een afgrijselijke dood. De zwakkeren redden het niet en sterven aan ondervoeding of ziekten. Martelingen en dood wacht een ieder die zich "verdacht" gedraagt. Schedels inslaan om kogels te besparen en baby`s in de lucht gooien om ze als schietschijf te gebruiken zijn veelgebruikte methoden. Overal worden landmijnen geplaatst om ontsnappen te bemoeilijken, complete gezinnen worden uit elkaar gerukt en/ of afgeslacht, vrouwen verkracht etc. Er zijn hierdoor veel `Killing Fields` in het land, waarbij de naam voor zich spreekt. De Vietnamezen weten het land na 4 afschuwelijke jaren te bevrijden. De schade wordt zichtbaar: 2 miljoen mensen vermoord (een kwart van de bevolking!!!), het land in puin, mensen zijn ziek, verzwakt of gehandicapt, ouderen zijn kinderloos en vele kinderen zijn wezen. Chaos, angst, wantrouwen en verdriet overheerst. De marionetten-regering die gevormd wordt is zelfs genoodzaakt om oude leden van de Khmer Rouge weer in de regering te plaatsen omdat er te weinig intellectuelen in het land zijn. Zo is de Cambodjaanse zetel in de Verenigde Naties nog tot maar liefst 1991 in handen van de Khmer Rouge (met medeweten van de VN). Corruptie is onvermijdelijk en het land wordt niet of nauwelijks opgebouwd. Resultaat: het ploeterende Cambodja wat we vandaag de dag zien. Dit land heeft nog een gigantische weg te gaan, deze ellende is ook nog maar nauwelijks 30 jaar geleden. Alle mensen boven de 30 hebben dus persoonlijk deze gruwelijkheden meegemaakt. Mocht je erover hebben nagedacht om vrijwilligerswerk te doen in Azië ga dan alsjeblieft naar Cambodja. Ze kunnen alle hulp gebruiken die er is.
We maken een deal met een Cambodjaan om ons naar de Killing Fields en naar de S-21 gevangenis te brengen. We gaan met z'n 2-en bij hem achterop de motorbike, want dat is hier doodnormaal. Onderweg zie ik hele families samen op een motorbike. We zien ook een aantal kinderen met een Kerstmannenpakje aan. We gaan eerst naar het uitroeiingkamp van Choeung Ek. Deze is het grootste en tevens meest bekende Killing Field van het land vanwege de gelijknamige film die gemaakt is. Bij aankomst zien we een grote pagoda. Deze is gemaakt ter nagedachtenis aan alle slachtoffers van de Rode Khmer en bevat honderden schedels van slachtoffers die hier opgegraven zijn.

Iedereen is doodstil tijdens het bezoek. Op het park staan overal borden zoals: ‘massagraf met 166 slachtoffers zonder hoofd', ‘massagraf met meer dan 100 naakte slachtoffers waarvan de meerderheid vrouwen en kinderen' en ‘boom waartegen kinderen werden doodgeslagen'. Het is ongelooflijk bizar dat hier zulke gruwelijke daden hebben plaatsgevonden. De plek ziet er nu heel vredig uit. Ik besef me dat het vreemd klinkt, maar er zijn allerlei soorten vogels, vlinders, water en het geheel komt heel rustgevend over. Ik hoop dat het een troost is voor de overlevenden.
Na een uitgebreid bezoek stappen we weer achterop de motorbike en gaan we naar de S-21 gevangenis. Voor de komst van de Rode Khmer was het een door de Fransen gebouwde school. Tussen april 1975 en januari 1979 werden er meer dan 15.000 mensen opgesloten en op de wreedste manier gemarteld, voordat ze naar de Killing Fields werden gebracht. Na de bevrijding werden slechts 7 gevangenen levend teruggevonden. Niemand heeft er ooit kunnen ontsnappen. De gevangenis bestaat uit 4 gebouwen. In het 1e gebouw werden de gevangenen gemarteld. In sommige kamers staat nog een ijzeren bed met martelinstrumenten en er hangen foto's van martelingen.

In het 2e gebouw hangen oneindig veel foto's van gevangenen. De Rode Khmer hebben alles gearchiveerd en zodoende is er van iedere gevangene een foto. Het 3e gebouw bestaat uit lege minuscule cellen en het 4e gebouw bevat tentoonstellingen over de martelingen en oude en recente foto's van leden van de Rode Khmer. Ik begrijp uit de verhalen dat veel jonge mannen en vrouwen gedwongen bij de Rode Khmer zijn gegaan en hebben meegewerkt aan de verschrikkelijke daden omdat ze anders zelf vermoord zouden worden. De daadwerkelijke organisatie van de Rode Khmer bestond uit een selecte groep mensen (waarvan de meesten hebben gestudeerd aan de universiteit in Parijs) waarvan Pol Pot de leider was. Waarom bestaan er toch zulke zieke mensen op de wereld? En ik ben ontzet als ik lees dat hij nooit terechtgesteld is. Hij heeft tot zijn (natuurlijke) dood in Thailand gewoond. Er is maar één man uit de Rode Khmer organisatie die een schuldbekentenis heeft gedaan. Tevens ben ik ontzet dat andere landen niet ingegrepen hebben om de gruwelijkheden te stoppen. Maar als ik vervolgens een expositie van een fotograaf zie die door de Rode Khmer is uitgenodigd begrijp ik dat de rest van de wereld geen idee had wat er werkelijk aan de hand was. Godzijdank is de Rode Khmer na bijna 4 jaar Vietnamees grondgebied binnengevallen, want anders had Vietnam waarschijnlijk nooit zo snel een einde gemaakt aan de oorlog.
Even genoeg ellende voor nu. We gaan achterop de brommer terug naar het guesthouse en na een douche zoeken we een internetcafé waar we naar huis kunnen bellen, het is immers kerst! Daarna gaan we terug naar het guesthouse waar het kerstfeest net van start gaat. Er is gratis eten en drinken en er is zelfs een dj en een band. We begrijpen niet helemaal waarom alles gratis is, maar we hebben wel door dat er 's avonds in ons guesthouse dingen gebeuren waar wij geen weet van hebben. We zien net als gisteravond zwaar opgemaakte en schaars geklede Cambodjaanse meiden die proberen aan te pappen met blanke mannen. Ach, wij hebben er geen last van en vermaken ons met een groep andere toeristen. We spelen potjes pool en feesten tot in de late uurtjes door.
De volgende ochtend gaat de wekker om 6:30 en we hebben het zwaar. Voor de zoveelste keer proppen we onze spullen in onze tas, checken uit en stappen op de bus. Gelukkig valt de rit mee en we arriveren eerder dan verwacht. Uiteraard worden we wel weer ergens buiten het centrum gedropt en moeten we een tuktuk nemen. We vragen de bestuurders ons naar de Red Lodge te brengen, een guesthouse dat we hebben uitgezocht. Hij zegt dat hij heeft gehoord dat deze tijdelijk gesloten is. Jaja, mooi verhaal, deze trucjes kennen we nu wel. We zuchten diep en vragen of hij ons er alsjeblieft toch heen wil brengen. En wat blijkt, bij aankomst zien we een bord hangen met: gesloten wegens renovering. We schamen ons diep (denken we de trucs eindelijk door te hebben stuit je op de enige eerlijke tuktukbestuurder in Azië) en vragen hem of hij misschien een ander vergelijkbaar guesthouse weet. Hij brengt ons bij een prima guesthouse en we spreken met de bestuurder een prijs af om morgen de hele dag met ons naar Angkor Wat te gaan. We hebben nog de hele middag en gaan eerst maar eens Siem Reap verkennen. Het is veel kleiner en rustiger dan Phnom Penh. Er is een overdekte markt en een aantal straten vol met pubs en restaurants. Er zijn tevens veel massagesalons en dr. Fish (visjes die de dode huidcellen van de je voeten knabbelen) is hier helemaal hot. Ik besluit om een massage te nemen want ik heb al een aantal dagen last van kramp in mijn kuiten. Morgen hebben we een lange dag voor de boeg in Angkor Wat dus kan wel wat relaxte spieren gebruiken. Het meisje dat mij masseert stelt me veel vragen dus dat maakt het makkelijk voor mij om haar ook dingen te vragen. Ze verteld dat ze uit een provincie in het zuiden van Cambodja komt. Toen haar moeder 6 maanden zwanger was van haar werd haar vader vermoord door de Rode Khmer en een aantal maanden later viel Vietnam het land binnen. Ze zijn altijd straatarm geweest en is nooit naar school geweest. Ze heeft 2 jaar geleden besloten naar Siem Reap te komen om hier geld te verdienen. Ze verteld dat ze voor elk uur dat ze een klant masseert $0,50 ontvangt. Als er geen klanten zijn krijgt ze ook geen geld. Ik betaal $6,- voor deze massage wat betekent dat er $5,50 naar haar baas gaat. Ze werkt van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat en dan nog gaat ze soms naar huis zonder geld. Ze huurt met een vriendin een kamer een paar kilometer buiten de stad voor $45,- per maand. Ze verteld dat er alleen in Siem Reap elektriciteit en stromend water is. Het geld dat ze over houdt na het kopen van eten stuurt ze op naar haar moeder. Ze is 2 dagen per maand vrij en is nog niet teruggeweest naar haar moeder want de busreis is te duur. Het voelt verkeerd om op de massagetafel te liggen als rijke Europeaan bij het horen van deze verhalen, maar de meisjes zijn juist blij met de klandizie. Bovendien leven ze bijna van hun fooi aangezien het salaris zo laag is. Met een dubbel gevoel verlaat ik de zaak en loop per ongeluk weg op de slippers van de salon. De meisjes liggen in een deuk als ze achter me aan komen rennen dat ik de verkeerde slippers heb. Terug in het guesthouse probeer ik mensen te mailen en foto's op mijn site te zetten, maar de draadloze verbinding is slecht en ik hou het voor gezien.
Zondagochtend vroeg op want we gaan naar de tempelruïnes van Angkor, één van de zeven architectonische wereldwonderen. Angkor is de naam van de hoofdstad van het oude Khmer-rijk, dat in de 8e eeuw na Christus werd gesticht. Het rijk was enorm en strekte zich uit tot aan Zuid-Vietnam en China. In dit gebied zijn in de loop van honderden jaren zo'n 100 tempels gebouwd door de diverse heersers van het Khmer-rijk. Omdat de tempels in verschillende periodes gebouwd zijn, is hun uiterlijk telkens weer anders. Rondom de tempels lag vroeger een levendige stad met houten huizen. Helaas is van de houten huizen niets meer overeind gebleven en in de loop der eeuwen is ook Angkor in de vergetelheid geraakt en overwoekerd door de jungle. Eeuwenlang was het bestaan van deze stad een mythe. Totdat een Franse expeditie begin 1900 de, toen midden in het oerwoud gelegen, tempelruïnes ontdekte. Inmiddels zijn de meeste tempels vrijgemaakt van lianen, struiken en bomen die de tempels eerder aan het zicht onttrokken en zijn de meeste tempels prachtig gerestaureerd.

Alleen de Ta Prohm heeft men in de oude staat gelaten en die tempel vinden wij dan ook het meest bijzonder. Hier is overigens ook een scene uit Tomb Raider opgenomen.

We worden de hele dag achtervolgt door verkopers, waarvan de meeste kinderen zijn. Sommigen zijn ontzettend bijdehand en blijven minutenlang met je meelopen. Ze vragen waar je vandaan komt en noemen vervolgens de hoofdstad, inwoneraantal en premier op en zeggen dingen als ‘kijken kijken niet kopen'. We proberen gedurende de dag meerdere methodes uit om verkopers af te wimpelen en een geintje maken lijkt het beste te werken. Aangezien Dave daar als echte Engelsman erg goed in is laat ik het hem meestal maar opknappen. Doodop van al het slenteren en de hitte gaan we einde van de dag terug naar Siem Reap. We eten samen met een Engels stel van de boot bij een soort gourmetrestaurant, eindelijk toch nog een beetje kerstgevoel! We krijgen behalve kip en biefstuk ook slang en krokodil te eten. Het smaakt eigenlijk helemaal niet zo gek.
Na het eten boeken we een busticket naar Ko Chang voor morgenochtend. We waren eigenlijk van plan Nieuwjaar door te brengen op Koh Pha Ngan of Koh Tao, maar om op tijd naar deze eilanden te reizen moeten we vliegen en de ticketprijzen zijn te hoog voor ons backpackersbudget. Als alternatief hebben we besloten naar Koh Chang te gaan, een Thais eiland vlakbij de Cambodjaanse grens waarvandaan we ook weer gemakkelijk terug naar Bangkok kunnen reizen. We bereiden ons voor op een lange reisdag, want het is een lange busrit (minimaal 12 uur) en we moeten de grens oversteken en aan het einde van de rit een ferry nemen naar het eiland. We zullen het wel zien.
Cambodja was een bijzondere ervaring. Er is bedrog, drugs, kinderarbeid, sekstoerisme en armoede, maar dit zou niemand ervan moeten weerhouden dit prachtige land met zijn gruwelijke geschiedenis te bezoeken. Dit land is aan het opkrabbelen uit een diep dal en heeft nog een lange weg te gaan. Ik hoop dat de eerste verbeteringen zich snel zullen aankondigen in het onderwijs en alle kinderen de mogelijkheid krijgen om naar school te gaan.
Tot zover mijn belevenissen in Cambodja. De volgende update volgt vanaf de Thaise stranden. Ik wens iedereen alvast een gezond en gelukkig Nieuwjaar. Doe voorzichtig met vuurwerk en eet niet teveel oliebollen!

Reageer

Vul onderstaande velden in om een reactie te plaatsen op dit reisverhaal.

naam *
bericht *
	Stuur mij een e-mail bij nieuwe reacties op dit verhaal.
e-mail adres *